एजेन्सी । कोरोना भाइरससँगको लडाईमा सेनिटाइजर एउटा हतियारको रूपमा प्रयोग भइरहेको छ । तपाईलाई थाहा छ, घातक भाइरसको जोखिम कम गर्ने सेनिटाइजरले धेरै साइड इफेक्ट गर्छन्। यसको नियमित प्रयोग हाम्रो छालाका लागि मात्र होइन तर शरीरका थुप्रै अंगहरूका लागि पनि खतरनाक हुन सक्छ । त्यसकारण डाक्टरहरूले सेनिटाइजरको सट्टा साबुन प्रयोग गर्ने सल्लाह दिन्छन्। कसरी सेनिटाइजर हाम्रो शरीरको लागि हानिकारक हुन सक्छ त्यसका बारेमा केहि जानकारी दिँदैछौं ।

 साबुनले २० सेकेन्डसम्म हात धुँदा कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट बच्न सकिन्छ । आपतकालका लागि मदिरा युक्त एक सेनिटाइजर प्रयोग गर्न सकिन्छ । तर यसको नियमित प्रयोगले डर्मेटाइटिस वा एक्जिमा अर्थात् छालामा चिलाउने समस्या बढाउन सक्छ । छाला वा एक्जिमा छालामा रातोपन, ड्राईनेस र क्र्याक्स बढाउँन सक्छ । 

क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयका डाक्टर क्रिस नोरिसका अनुसार केही सेनिटाइटरहरू मदिरामुक्त हुन्छन् । यसमा रहेको इथिल अल्कोहलले एन्टिसेप्टिकको रूपमा काम गर्छ । जबकि केही मदिरामसक्त औषधिहरू पनि  छन्। गैर(अल्कोहलयुक्त सेनिटाइजरहरूले एन्टिबायोटिक कम्पाउण्ड प्रयोग गर्दछ । जस्तै ट्राइक्लोसान वा ट्राइक्लोकार्बन धेरै अध्ययनहरूमा यो प्रमाणित भएको छ ट्राइक्लोसानले प्रजनन क्षमतामा धेरै नराम्रो प्रभाव पार्छ ।

हार्मोनमा नराम्रो असरहरू गर्ने गरेको अध्ययनहरुले देखाएको छ । एफडीएका अनुसार गैर(अल्कोहलयुक्त सेनिटाइजरमा रहेको ट्राइक्लोसान हार्मोनल समस्याहरूको लागि पनि जिम्मेवार हुन सक्छ । शरीरमा रहेको हार्मोन सन्तुलनमा कम भइरहेको कुनै पनि गम्भीर समस्यालाई निम्त्याउन सक्छ ।

मेथनोल भनिने एक विषाक्त रसायन पनि केही सेनिटाइजरहरूमा पाइन्छ जसका कारण धेरै खतरनाक साइड इफेक्ट  बढाउन सक्छ । जस्तै मतली, बान्ता, चक्कर, अनिद्रा, धमिलो दृष्टि वा अन्धोपन यो मात्र होईन स्नायु प्रणालीलाई अत्यन्त क्षति पु¥याउँछ ।  यसले ज्यान समेत लिन सक्छ ।

रोग प्रतिरक्षा प्रणालीको कार्यको लागि ट्राइक्लोसन पनि राम्रो मानिदैन । कमजोर प्रतिरक्षा प्रणालीको कारण, रोगहरू हुने सम्भावना धेरै वृद्धि हुन्छ । सेनिटाइजरलाई थप सुगन्धित बनाउन धेरै विषाक्त रसायनहरू जस्तै फिथलेट्स र प्याराबेन्स पनि यसमा प्रयोग गरिन्छ । प्लेटलेट्स इन्डोक्राइन अवरोधकहरू हुन् जसले मानव विकास र प्रजनन प्रक्रियाहरूलाई रोक्छ ।  जबकि प्याराबेन्स हाम्रो हर्मोन, उर्वरता र प्रजनन विकासको लागि हानिकारक मानिन्छ ।

सेनिटाइजरलाई अझ प्रभावकारी बनाउन यसमा रक्सीको मात्रा बढाइन्छ । तर, विश्वमा यस्तो धेरै घटनाहरू छन् जहाँ किशोर किशोरीहरू सेनिटाइजरमा प्रयोग भएको मदिरा विषको शिकार भएका छन् । मदिरा विषका कारण धेरै युवायुवतिलाई अस्पतालमा भर्ना गर्नुपरेको छ ।

हात सेनिटाइजर एक एन्टिसेप्टिक उत्पादन हो । यो छालालाई कीटाणुबाट जोगाउन प्रयोग गरिन्छ । यो ईथिल वा आइसोप्रोपिल अलकोहल जस्ता तत्वहरूको सहयोगले तयार हन्छ ।  छालामा दैनिक यसको प्रयोगले तपाईको छाला थप सुख्खा बन्दै जाने  र छालामा थप क्षति पुर्याउन सक्ने भएकाले धेरै सतर्क हुनु आवश्यक छ ।