एजेन्सी । जासूस सफ्टवेयर पेगासस फेरि चर्चामा आएको छ । अमेरिकी अखबार द न्युयोर्क टाइम्सको नयाँ रिपोर्टले दाबी गरे अनुसार भारत सरकारले मिसाइल प्रणाली किन्नको लागि २ बिलियन डलरको ठूलो सम्झौता गरेर २०१७ मा इजरायलबाट पेगासस स्पाइवेयर पनि किनेको जनाएको छ ।

पेगासस र भारत सरकारको सम्झौताको बारेमा नयाँ खुलासा गर्दै भारत र इजरायल बीच पेगासस सम्झौता कसरी भयोभन्न सम्मको रिपोर्ट बाहिर आएको छ । 

यस रिपोर्टमा गरिएको यो चकित पार्ने दावीका अनुसार २०१७ मा मोदी सरकारले इजरायलसँग २ अर्ब डलरको रक्षा सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्दा पेगासस स्पाइवेयरको खरिद पनि समावेश थियो। उक्त रक्षा सम्झौताका क्रममा भारतले इजरायलसँग मिसाइल प्रणाली र केही हतियारको सम्झौता गरेको थियो ।

यस रिपोर्टका अनुसार इजरायलको यो जासूसी सफ्टवेयर पनि अमेरिकी गुप्तचर निकाय फेडरल ब्यूरो अफ इन्भेस्टिगेशन (एफबीआई) ले किनेको थियो । एफबीआइले यसलाई घरको निगरानीको लागि प्रयोग गर्न परीक्षणहरू पनि सञ्चालन ग¥यो । तर गत वर्ष पेगाससलाई रोक्यो।

 एनबाइती रिपोर्ट अनुसार जब भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले २०१७ मा इजरायलको भ्रमणमा गएका थिए । तब उहाँ र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहु बीचको सम्बन्धमा धेरै नजिक भएको थियो र मोदी र नेतान्याहु त्यसपछि समुद्र तटमा खाली खुट्टा हिंडिरहेका थिए । 

मोदीको यो भ्रमणका क्रममा भारतले इजरायलसँग करिब १५ हजार करोड रुपैयाँको रक्षा सम्झौता गरेको थियो । जासूस सफ्टवेयर पेगासस पनि त्यही सम्झौताको हिस्सा थियो। यस सम्झौताको केही महिना पछि, नेतन्याहुले भारतको भ्रमण गरे, सामान्यतया इजरायली प्रधानमन्त्री विरलै भारत भ्रमण गर्छन् ।

रिपोर्टका अनुसार, पेगासस सम्झौताको बदलामा, भारतले इजरायल–प्यालेस्टाइन विवादमा पहिलो पटक इजरायलको पक्ष लिँदै जुन २०१९ मा संयुक्त राष्ट्रको आर्थिक र सामाजिक सुरक्षा परिषदमा प्यालेस्टाइनको विरुद्धमा मतदान गरेको थियो । प्यालेस्टाइनलाई मानवअधिकार संगठनको पर्यवेक्षकको हैसियत प्राप्त गर्नबाट रोक्नको लागि मतदानको उद्देश्य थियो ।

सन् २०१९ मा पेगासस मार्फत करिब १४०० पत्रकार, मानवअधिकार कार्यकर्ता र धेरै राजनीतिज्ञहरूको फोनमा जासुसी गरेको आरोप देशमा पहिलो पटक लगाइएको थियो। पेगासस पीडितहरूको फोनमा व्हाट्सएप लगायत अन्य महत्त्वपूर्ण जानकारी ह्याक गरेको आरोप थियो ।

जुलाई २०२१ मा, मिडिया समूहहरूको एक कन्सोर्टियमले खुलासा ग¥यो । भारत लगायत विश्वभरका धेरै ठूला पत्रकार–व्यवसायीहरू र राजनीतिज्ञहरूको जासुसी गर्न पेगासस जासूस सफ्टवेयर प्रयोग भइरहेको छ ।

पेगागस मार्फत देशमा जासुसी गर्नेमा ४० जना पत्रकार, विपक्षी दलका तीन शीर्ष नेता, एकजना संवैधानिक पदमा रहेका व्यक्ति, दुईजना केन्द्रीय मन्त्री र सुरक्षा निकायका वर्तमान तथा पूर्व प्रमुखसहित धेरै व्यवसायी रहेका छन् ।

यसअघिका रिपोर्टहरूका अनुसार पेगासस मार्फत फोन निगरानी गर्ने प्रमुख व्यक्तिहरूमा कांग्रेस नेता राहुल गान्धी, निर्वाचन रणनीतिकार प्रशान्त किशोर, निर्वाचन आयोगका पूर्व सदस्य अशोक लवासा, भाइरोलोजिस्ट गगनदीप कांग, केन्द्र सरकारका अधिकारीहरू, पृथकतावादी नेताहरू र संख्यामा रहेका छन् । नयाँ आईटी मन्त्री अश्विनी वैष्णव र केन्द्रीय मन्त्री प्रह्लाद सिंह पटेल सहित कश्मीरका सिख कार्यकर्ताहरू सामेल छन्।

मोदी सरकारले पेगासस जासूस सफ्टवेयरको प्रयोगलाई निरन्तर अस्वीकार गर्दै आएको छ । भारत र इजरायलले कहिल्यै पनि पेगासससँग सम्झौता गरेको स्वीकार गरेका छैनन्। क्ष्त् मन्त्री अश्विनी वैष्णवले गत वर्ष जुलाई ज्ञड मा लोकसभामा पेगाससलाई दिएको बयानमा, भारत सरकारले यसको प्रयोगको आरोपलाई अस्वीकार गरेको थियो।

वैष्णवले पेगासस बनाउने कम्पनी एनएसओले पनि पेगासस प्रयोग गर्ने देशको सूची गलत भएको बताएका थिए । सूचीमा समावेश धेरै देशहरू हाम्रा ग्राहकहरू पनि छैनन् र यसका अधिकांश खरिदकर्ताहरू पश्चिमी देशहरू हुन्।

पेगासस बनाउने कम्पनीले आफ्नो जासुसी सफ्टवेयरले त्यो काम गर्न सक्ने दाबी गरेको छ । जुन काम न त निजी कम्पनीले गर्न सक्छ न कुनै गुप्तचर निकायले गर्न सक्छ ।

पेगाससले जुनसुकै आइफोन वा एन्ड्रोइड स्मार्टफोनको सुरक्षालाई निकै भरपर्दो र निरन्तर रूपमा तोडेर कुनै पनि आइफोन वा एन्ड्रोइड स्मार्टफोनको जासुसी गर्न सक्ने कम्पनीको दाबी छ ।

पेगाससले आईफोन र एन्ड्रोइड उपकरणहरूलाई लक्षित गर्दछ । पेगासस कुनै पनि फोन वा कुनै अन्य उपकरणमा टाढैबाट जडान गर्न सकिन्छ। पेगासस तपाईको फोनमा मिस्ड कलको पनि थाहा पाउन सक्छ। यति मात्र होइन, यसलाई आफ्नो फोनमा व्हाट्सएप म्यासेज, टेक्स्ट म्यासेज, एसएमएस र सोशल मिडिया मार्फत पनि इन्स्टल गर्न सकिन्छ ।

वास्तवमा, पेगासस एक ’शून्य क्लिक’ सफ्टवेयर संस्करण हो– अर्थात्, यसले प्रयोगकर्तालाई अन्य ह्याकिङ सफ्टवेयरहरू जस्तै तपाईंको फोनमा छिर्नको लागि लिङ्क वा एट्याचमेन्टमा क्लिक गर्न आवश्यक पर्दैन । फोनमा इन्स्टल हुने बित्तिकै यसले फोनका सबै इमेल, प्रत्येक तस्विर, हरेक सन्देश र फोनका सबै व्यक्तिगत सम्पर्कहरूको डाटा केही मिनेटमै चोर्छ। एभनबकगक ले फोनको स्थानलाई आफ्नो क्यामेरा र माइक्रोफोनमा पनि नियन्त्रण गर्छ । 

पेगासस बनाउने इजरायली कम्पनी एनएसओले विगत एक दशकदेखि विश्वभरका सरकार र गुप्तचर निकायलाई आफ्नो जासूसी सफ्टवेयर बेच्दै आएको छ । कम्पनीले हालसम्म विश्वका ४० देशका ६० सरकारी ग्राहकलाई यो सफ्टवेयर बिक्री गरिसकेको कम्पनीले जनाएको छ ।