एजेन्सी । मुद्रास्फीतिका बारेमा अमेरिकामा चर्को बहस सुरु गरेको छ । जसले विश्वभरका उपभोक्ता, व्यवसाय र नीति निर्माताहरूलाई भ्रमित पार्दै छ । राष्ट्रपति जो बाइडेनको सरकारले एसियामा कारखाना बन्द हुनु र समुद्री मार्गबाट सामान ढुवानीमा समस्याले विश्वभर मूल्य बढेको बताएको छ ।

ह्वाइट हाउसका अधिकारीहरुका अनुसार युरोप लगायत अन्य देशमा मूल्य रेकर्ड उच्च पुगेको छ । अर्कोतर्फ, केही अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार अमेरिकामा ४० वर्षयताकै उच्च मुद्रास्फीति हुनुको एउटा कारण सरकारी नीति पनि रहेको छ । महामारीको बीचमा पनि उपभोक्ताले सरकारबाट नगद सहयोग लिन निकै खर्च गरेको धेरै अर्थशास्त्री बताउँछन् । मुद्रास्फीतिको चपेटामा विश्वव्यापी प्रवृत्तिले पनि इन्धन थपेको उनीहरूको विश्वास छ । म्यासाचुसेट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीका अर्थशास्त्री क्रिस्टिन फोब्र्सले मूल्य वृद्धिको आधाभन्दा बढी कारण विश्वव्यापी कारकहरू रहेको बताउँछन् ।  तर, आन्तरिक माग पनि महत्त्वपूर्ण छ ।

सरकारले मुद्रास्फीतिसँग जुध्न स्वदेशी उत्पादन बढाउन र विदेशबाट आउने सामानको आपूर्तिमा सुधार गर्ने कदम चालेको छ । अहिले अमेरिकाले विश्वभरबाट ठूलो संख्यामा उपभोग्य वस्तु आयात गरिरहेको छ । जहाजहरू बन्दरगाहहरूमा अड्किएका छन् । अमेरिकामा मुद्रास्फीति निकै तीव्र गतिमा बढेको छ । गत वर्ष उपभोक्ता मूल्य सूचकाङ्क सात प्रतिशतले बढेको थियो । यो सन् १९८२ यताकै धेरै वृद्धि हो । राष्ट्रपति बिडेनले बुधबार एक पत्रकार सम्मेलन गर्दै मुद्रास्फीति आपूर्ति श्रृंखलामा अवरोधसँग सम्बन्धित रहेको बताएका छन ।

केही अर्थशास्त्रीहरूले गत वर्ष मार्चमा बिडेन सरकारले गरेको १४ लाख करोड डलरको प्याकेजमाथि प्रश्न उठाएका छन् । प्रत्येक परिवारलाई एक लाखभन्दा बढी नगद सहयोग गर्दा उपभोक्ताको माग र मुद्रास्फीति बढेको उनीहरूको तर्क छ ।

भारत, ब्राजिल र केही युरोपेली देशहरूमा वस्तु आपूर्ति श्रृंखला अवरुद्ध हुँदा मुद्रास्फीति बढ्दै गएको छ । बेलायत र क्यानडामा बुधबार जारी गरिएको तथ्याङ्क अनुसार दुवै देशमा मूल्य तीस वर्षयताकै तीव्रतम स्तरमा पुगेको छ । युरोपेली संघका देशहरूमा डिसेम्बरमा वार्षिक मुद्रास्फीति पाँच प्रतिशत थियो ।

कर्नेल युनिभर्सिटीका व्यापार नीतिका प्राध्यापक ईश्वर प्रसाद भन्छन्, खासगरी वस्तु र उपभोग्य वस्तुको बढ्दो माग र आपूर्ति अवरोधको आँधीमा परेको अमेरिका मात्र होइन । बाइडेन सरकारका अधिकारीहरूले पनि आर्थिक वृद्धिदरमा राम्रो वृद्धि भएको उल्लेख गरेका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषका अनुसार सन् २०२१ मा अमेरिकाको वृद्धिदर ६ प्रतिशतले बढेको छ । २०२२ मा ५.२ प्रतिशतको वृद्धि अपेक्षित गरिएको छ ।