काठमाडौं ।  आमा बन्ने सपना हरेक महिलाको हुन्छ तर कहिलेकाहीँ केही कारणले महिलाहरु गर्भवती हुन चाहँदैनन् । गर्भवती हुन नचाहेको बेला महिलाहरूले प्रायः गर्भनिरोधक चक्की खाने गर्छन् । गर्भनिरोधकका लागि चक्की मात्रै खानुपर्छ भन्ने छैन ।  गर्भावस्था रोक्न प्राकृतिक विधिहरू पनि प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ । त्यसोभए न अहिले आमा बन्न चाहनुहुन्न भने प्राकृतिक तरिका बताउन गइरहेका छौं । प्राकृतिक रूपमा गर्भावस्था रोक्नको यो विधिलाई ‘रिदम मेथड’ भनिन्छ ।

ताल विधिलाई क्यालेन्डर विधि पनि भनिन्छ । गर्भावस्था रोक्नको लागि ताल विधि एक मात्र तरिका हो । यसमा एक महिलाले आफ्नो मासिक धर्म चक्र र प्रजनन समय ट्र्याक गर्न आवश्यक छ । महिलाहरु महिनाको निश्चित दिनमा सबैभन्दा बढी प्रजननशील हुन्छन् अर्थात् त्यो समयमा गर्भधारणको सम्भावना धेरै हुन्छ ।

यदि गर्भवती हुन चाहनुहुन्न भने प्रजनन भएको समयमा यौन सम्पर्क गर्नबाट टाढा रहनु पर्छ । प्रजनन अवधिमा पनि यौनसम्पर्क गर्ने धेरै महिलाले गर्भावस्थाबाट बच्न यी दिनहरूमा गर्भनिरोधक चक्की सेवन गर्छन् ।

ताल विधिमा, महिलाको लागि उनको ओभ्युलेसन कहिले हुँदैछ भनेर जान्न महत्वपूर्ण हुन्छ । महिनावारीको चक्रमा ओभ्युलेसन भनेको अंडाशयबाट अण्डाहरू निस्कने समय हो । यस समयमा यौनसम्पर्क गर्दा शुक्रकीटको डिम्ब निषेचित हुन्छ जसका कारण गर्भवती हुन सक्नुहुन्छ ।

हरेक महिनामा केही दिन यस्ता हुन्छन् । जसमा महिलाको प्रजनन हुन्छ । यस्तो अवस्थामा ताल विधि अपनाउने महिलाहरूले आफ्नो अन्तिम महिनावारीको समयको ख्याल राख्नुपर्छ जसले गर्दा महिनाको कुन कुन दिनमा प्रजनन हुन्छ भन्ने थाहा पाउन सकिन्छ ।

प्रजनन दिनहरू थाहा पाएपछि महिलाहरूलाई सामान्यतया २८ दिनको अन्तरालमा महिनावारी हुन्छ । तर, कहिलेकाहीँ यो अवधि २१ देखि ३५दिनसम्म पनि हुन सक्छ । धेरै महिलाहरुको ओभुलेशन पछि १४ देखि १६ दिन भित्र महिनावारी सुरु हुन्छ । यस्तो अवस्थामा, यदि ओभुलेशन कहिले हुन्छ जान्न चाहनुहुन्छ भने महिनावारी सुरु हुनु भन्दा १४ दिन पहिले गणना गर्नुहोस् । यसबाट थाहा पाउन सकिन्छ ओवुलेशन प्रत्येक महिना कहिले हुन्छ ।

तर, अण्डाहरू डिम्बाशयबाट निस्केको १२ घण्टासम्म मात्र निषेचनका लागि उपलब्ध हुन्छन् । महिलाको शरीरमा शुक्रकीट केही दिनसम्म रहन्छ । यस्तो अवस्थामा रिदम विधि गर्ने महिलाहरूलाई डिम्बाशयको तीन दिन अघि र त्यसको तीन दिन पछि यौनसम्पर्क नगर्न सल्लाह दिइन्छ । हरेक महिना नियमित महिनावारी हुने महिलाका लागि ताल विधि निकै प्रभावकारी साबित हुन्छ । यसले गर्दा तिनीहरू कहिले ओभ्युलेट हुन्छन् र कहिले प्रजनन विन्डो खुल्छ भनेर जान्न धेरै सजिलो बनाउँछ ।

त्यहाँ धेरै फरक एपहरू छन् जुन यसको लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ । जस्तै– मेरो क्यालेन्डर, अवधि ओभुलेशन क्याल्कुलेटर रहेका छन् ।  यसको एउटा फाइदा यो हो कि यो बिल्कुल निःशुल्क छ र यसका लागि तपाईले डाक्टरलाई देखाउनु पर्दैन वा कुनै प्रकारको औषधि लिनु पर्दैन । साथै, भविष्यमा गर्भवती हुने सोचमा पनि तपाईलाई कुनै समस्या हुँदैन । यसबाहेक, यो विधिको सबैभन्दा ठूलो फाइदा भनेको गर्भनिरोधक अन्य विधिहरूको तुलनामा कुनै साइड इफेक्ट छैन ।

अन्य जन्म नियन्त्रण विधिहरूको साइड इफेक्टहरू यस्ता रहेका छन् । मूड स्विङ्स,थकान, उल्टी हुनु,टाउको दुख्ने,  हड्डी दुखाइ, डिम्बग्रंथि पुटी,रक्तचाप बढ्यो, योनि स्राव र चिलाउने र एलर्जी समेत हुन सक्छ । 

ताल विधिको सबैभन्दा ठूलो बेफाइदा भनेको जन्म नियन्त्रणका अन्य विधिहरू भन्दा धेरै कम प्रभावकारी छ । ताल विधिको असफलता दर धेरै उच्च छ । यस विधिको क्रममा, धेरै पटक यो थाहा पाउन धेरै गाह्रो हुन्छ । सबैभन्दा प्रजननशील हुनुहुन्छ । यस्तो अवस्थामा महिलाहरूले सधैं यस बारे सोचिरहनु पर्छ ।  साथै, ताल विधिले यौन संचारित रोगहरू विरुद्ध सुरक्षा प्रदान गर्दैन । ताल विधि केवल एक व्यक्तिसँग शारीरिक सम्बन्ध राख्ने व्यक्तिहरूको लागि मात्र उपयुक्त छ । साथै, यस विधिमा,  पहिलो धेरै महिनाको लागि आफ्नो अवधि चक्र, दिन ओभ्युलेशन र प्रजनन विन्डोमा धेरै ध्यान दिन आवश्यक हुन्छ ।

नियमित महिनावारी हुने महिलाहरूले यसबाट फाइदा लिन सक्छन् । यो विधि महिलाहरूको लागि पनि लाभदायक हुन सक्छ जसले आफ्नो मासिक धर्म चक्र ओभुलेशन र प्रजनन दिनहरू राम्रोसँग ट्र्याक गर्न सक्छन् ।

गर्भवती भए वा नभएको ख्याल नगर्ने महिलाका लागि पनि यो विधि सही साबित हुन सक्छ । गर्भावस्था रोक्न ताल विधि कत्तिको प्रभावकारी हुन्छ, यो केहि चीजहरूमा निर्भर गर्दछ । महिनावारी हरेक महिना नियमित मितिमा आउँछ कि आउदैन ।