काठमाडौँ । कुनै पनि देशको पासपोर्ट कति बलियो वा कमजोर भन्ने कुरा त्यो देशको आर्थिक अवस्था देखी विविध कुराहरूमा निर्भर रहन्छ । त्यसैले कुनै पनि देशले अन्य देशहरूका पासपोर्टलाई समान पहुँच प्रदान गर्दैनन् ।

त्यसैले तपाईँलाई संसारको जुनसुकै ठाउँमा लैजान सक्ने राहदानी पाउनु भनेको निकै ठूलो उपलब्धि प्राप्त गर्नु हो जस्तै हो। तर प्रत्येक देशले आफ्ना नागरिकहरूलाई विदेश यात्रा गर्दा बढी गतिशीलता र स्वतन्त्रता प्रदान गर्दैन ।

उदाहरणको रुपमा नेपालको पासपोर्ट विश्वका सर्वाधिक कमजोर मध्येको एक हो । कुन देशको राहदानीको श्रेणी कस्तो छ भनेर अध्ययन गर्ने र सुची तयार गर्ने संस्थाहरूले नेपालको पासपोर्टलाई सबैभन्दा खराब मध्येमा एकको दर्जा दिएका छन् ।

कसरी छुट्याइन्छ पासपोर्टको श्रेणी ?

कुन राहदानी उत्तम हो भनेर निर्धारण गर्न अपेक्षाकृत सजिलो छ । लन्डनस्थित ग्लोबल माइग्रेसन कन्सल्टेन्सी फर्म हेन्ले एन्ड पार्टनर्सले २५ वर्षदेखि विश्वका उत्कृष्ट राहदानीहरूको बारेमा प्रतिवेदन प्रकाशित गर्दै आएको छ ।

राम्रो राहदानीले तपाईँलाई के दिन्छ ?

उत्कृष्ट राहदानीहरूले तिनीहरूका धारकहरूलाई पहिले भिसा नलिईकन सिधै टिकेट काटेर संसारका धेरैजसो देशहरूमा यात्रा गर्न अनुमति दिन्छ। खराब राहदानीहरूले भने अन एराइवल भिसा पाउँदैनन् . त्यस्ता राहदानी बोकेला व्यक्तिहरूले कुनै पनि देशको भ्रमण गर्नु अघि भिसा लिनै पर्ने हुन्छ ।

उत्कृष्ट राहदानीहरू क्रमबद्ध गर्नुहोस्

हेन्ले एन्ड पार्टनर्सले गतिशीलता स्कोर प्रयोग गर्दैन तर राहदानीहरू स्कोर गर्दा तिनीहरूले भिसा-रहित यात्रालाई  ध्यानमा राख्छन्। "यदि कुनै भिसा आवश्यक छैन," हेन्ले एन्ड पार्टनर्सको वेबसाइटमा लेखिएको छ, "त्यसो भए त्यो राहदानीको सबैभन्दा बलियो अर्थात् १ नम्बरमा हुन्छ ।" यसरी हेन्ले एन्ड पार्टनर्सले आफ्नो र्याङ्किङमा बलिया र कमजोरको सुची नै तयार गरेको छ ।

हेन्ले पासपोर्ट सूचकाङ्क

हेन्ले एन्ड पार्टनर्सले आफ्नो वेबसाइटमा व्याख्या गरेअनुसार "हेन्ले पासपोर्ट इन्डेक्स सबै विश्वका राहदानीहरूको मौलिक, आधिकारिक र्याङ्किङ हो जुन तिनीहरूका धारकहरूले पूर्व भिसा बिना पहुँच गर्न सक्ने गन्तव्यहरूको सङ्ख्यामा आधारित छन् ।"

विश्वको सर्वाधिक बलियो र कमजोर पासपोर्ट

त्यसो भए कुन देशलाई हेन्ले एन्ड पार्टनर्सले सबैभन्दा राम्रो र कुन देशलाई सबैभन्दा खराब मान्दछ? जवाफले तपाईँलाई अचम्ममा पार्न पनि सक्छ । यहाँ सन् २०२३ को लागि शीर्ष दस उत्कृष्ट र सबैभन्दा खराब पासपोर्टहरूको सुची छ ।

दश सर्वाधिक उत्कृष्ट                                                                            

दर्जा                                                             मुलुक                                                           सहज गन्तव्य मुलुकहरू       

१०                                                      लिथुआनिया र स्लोभाकिया                                                  १८३

९                                                          हंगेरी र पोल्याण्ड                                                            १८४

८                                             अष्ट्रेलिया, क्यानडा, ग्रीस र माल्टा                                                  १८५                                  ७       बेल्जियम, न्यूजील्याण्ड, नर्वे, स्विट्जरल्याण्ड, संयुक्त राज्य अमेरिका, र चेकिया                            १८६                                  ६                                     फ्रान्स, आयरल्यान्ड, पोर्चुगल, र युनाइटेड किंगडम                                    १८७

५                                         अस्ट्रिया, डेनमार्क, नेदरल्याण्ड र स्विडेन                                             १८८

४                                                फिनल्यान्ड, इटाली, र लक्जमबर्ग                                                १८९

३                                                             जर्मनी र स्पेन                                                             १९०

२                                                       सिंगापुर र दक्षिण कोरिया                                                   १९२   

१                                                                      जापान                                                             १९३

यो कुनै अचम्मको कुरा होइन कि विश्वका धेरैजसो उत्कृष्ट राहदानीहरू सबैभन्दा ठुलो ग्लोबल जीडीपी सङ्ख्या भएका देशहरूसँग जोडिएका छन्। तर यो नोट गर्न महत्त्वपूर्ण छ कि सबै राहदानी रैंकिंग अनुक्रमणिकाहरू उनीहरूको शक्तिसँग जोडिएका भने छैनन्। आर्टोन क्यापिटलको राहदानी सूचकाङ्कले संयुक्त अरब इमिरेट्सलाई विश्वको सबैभन्दा शक्तिशाली राहदानीको रूपमा राख्छ यद्यपि यसको राहदानीका लागि १२२ भिसा-मुक्त गन्तव्यहरूमा मात्र छन् ।

कुन देशहरू सबैभन्दा खराब छन्?

सबैभन्दा खराब पासपोर्ट भएका १० देशहरूको अनुमान लगाउनु १० उत्कृष्टको अनुमान लगाउनु भन्दा अलि सजिलो छ। तर, तपाईँ अझै पनि यस सूचीमा रहेका केही राहदानीहरू देखेर छक्क पर्नुहुनेछ।

दर्जा                                                       मुलुक                                                             सहज गन्तव्य मुलुकहरू

१८४                        प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो, लेबनान, श्रीलङ्का र सुडान                                           ४२

१८८                              बङ्गलादेश, कोसोभो, र लिबिया                                                                   ४१

१९१                                                   उत्तर कोरिया                                                                      ४०

१९२                                            नेपाल र प्यालेस्टिनी क्षेत्रहरू                                                         ३८

१९४                                                           सोमालिया                                                                 ३५

१९५                                                              यमन                                                                     ३४

१९६                                                           पाकिस्तान                                                                 ३२

१९७                                                             सिरिया                                                                   ३०

१९८                                                                इराक                                                                  २९

१९९                                                          अफगानिस्तान                                                            २७