काठमाडौं । हरेक वर्ष मे २५ मा विश्व थाइरोइड दिवस (विश्व थाइरोइड दिवस २०२२) विश्वभर मनाइरहेको छ। थाइरोइड ग्रन्थीले राम्ररी काम गर्न नसकेका कारण यो समस्या हुने गरेको यो दिन मनाउने उद्देश्यले थाइराइडको बारेमा सचेत गराउनु रहेको छ । विशेषगरी ६० वर्षभन्दा माथिका महिलाहरूमा थाइराइड समस्या बढी देखिन्छ। 

थाइराइड घाँटीको अगाडिको भागमा रहेको पुतलीको आकारको ग्रन्थी हो। यसले हर्मोन बनाउँछ जसको मद्दतले मेटाबोलिज्म नियन्त्रणमा रहन्छ। जब हर्मोनको स्तर धेरै कम वा धेरै बढ्छ । तब शरीरमा धेरै प्रकारका लक्षणहरू देखा पर्न थाल्छन्।तौल परिवर्तन थाइराइड विकारको सबैभन्दा सामान्य लक्षणहरू मध्ये एक हो। तौल बढ्नुले थाइराइड हर्मोनमा कमी आएको जनाउँछ । जसलाई हाइपोथायराइडिज्म भनिन्छ। अर्कोतर्फ, यदि थाइराइडले शरीरमा धेरै हार्मोनहरू बनाउँछ । तब तौल धेरै कम हुन थाल्छ । त्यसपछि तौल धेरै कम हुन थाल्छ। यसलाई Hyperthyroidism भनिन्छ। हाइपोथाइराइडिज्म अधिकांश मानिसहरूमा पाइन्छ । 

घाँटी सुन्निने वा बढ्नु थाइराइड विकारको स्पष्ट संकेत हो। यसमा घाँटीमा गलगण्ड अर्थात गलगण्ड बन्ने गर्छ । यो हाइपोथाइराइडिज्म वा हाइपरथाइरा दुवैमा हुन सक्छ। कहिलेकाहीँ थाइरोइड क्यान्सर वा गाँठोको कारण पनि घाँटी सुन्निन सक्छ।

थाइराइड हर्मोनले शरीरको लगभग हरेक अंगलाई असर गर्छ। जसका कारण मुटुको चालमा पनि परिवर्तन हुन्छ । हाइपोथाइराइडिज्म भएका व्यक्तिको मुटुको गति सामान्यभन्दा ढिलो हुन्छ भने हाइपर थाइराइडिज्मका कारण यो गति तीव्र हुन्छ । यसले रक्तचाप पनि बढाउँछ।

थाइरोइड विकारले ऊर्जा स्तर र मूडमा पनि ठूलो प्रभाव पार्छ। हाइपोथाइराइडिज्ममा मानिसलाई थकाइ, सुस्त र दुःखी महसुस हुन्छ।हाइपोथाइराइडिज्म भएका व्यक्तिको मुटुको गति सामान्यभन्दा सुस्त हुन्छ । भने हाइपर थाइराइडिज्मका कारण यो गति तीव्र हुन्छ। यसले रक्तचाप पनि बढाउँछ। थाइरोइड विकारले ऊर्जा स्तर र मूडमा पनि ठूलो प्रभाव पार्छ। हाइपोथाइराइडिज्ममा मानिसहरु थकित, सुस्त र डिप्रेसनको अनुभव गर्छन्।हाइपरथायराइडिज्मले चिन्ता, निद्रा नलाग्ने, बेचैनी र चिडचिडापन निम्त्याउँछ।

कपाल झर्नु थाइरोइड हर्मोनको असंतुलनको अर्को लक्षण हो। यो समस्या हाइपोथाइराइडिज्म र हाइपर थाइराइडिज्म दुवैमा महसुस गर्न सकिन्छ।धेरै अवस्थामा, थाइराइड विकारको उपचारपछि कपाल फेरि बढ्छ।

  थाइरोइड विकारहरूले शरीरको तापमान विनियमित गर्ने क्षमतामा बाधा पुर्‍याउँछ। हाइपोथाइराइडिज्म भएका मानिसहरूलाई सामान्यभन्दा बढी चिसो महसुस हुन्छ। जबकि हाइपर थाइरोइडिज्म भएका मानिसहरूलाई धेरै पसिना आउँछ। जबकि हाइपर थाइरोइडिज्म भएका मानिसहरूलाई धेरै पसिना आउँछ।

 अन्य लक्षणहरू जस्तै छाला र भाँचिएको नङ, हात र खुट्टा सुन्न, कब्जियत, असामान्य समयावधि पनि हाइपोथाइराइडिज्ममा महसुस गर्न सकिन्छ। अर्कोतर्फ, हाइपरथायराइडिज्मका असामान्य लक्षणहरू मांसपेशी कमजोर हुनु वा हात काँप्नु, आँखाको समस्या, पखाला, अनियमित महिनावारी हुनु यसको लक्षण हो।