एजेन्सी । भारतमा युनिकोर्न बन्ने स्टार्टअप कम्पनीहरूको गति सन् २०२३ मा सुस्त देखिएको छ। यस अवधिमा एक अर्ब डलरको कारोबार भएको कम्पनी बन्ने स्टार्टअपहरूको संख्या द्रुत गतिमा घटेको छ। भारतीय स्टार्टअप परिदृश्यमा तयार पारिएको प्रतिवेदन अनुसार सन् २०२३ मा भारतीय युनिकोर्न स्टार्टअप श्रेणीमा तीन वटा मात्रै स्टार्टअपहरू सामेल हुन सफल भएका थिए । जबकि एक वर्षअघि तिनीहरूको संख्या २४ थियो। एक बिलियन डलरभन्दा बढीको मुल्यांकन भएको स्टार्टअपलाई युनिकर्नको मान्यता पाउने गरेको छ ।  

एएसके प्राइवेट वेल्थ हुरुन भारत फ्यूचर यूनिकॉर्न इंडेक्सका अनुसार, स्टार्टअपहरू युनिकर्न बन्ने गतिमा आएको सुस्तताले भारतको स्टार्टअप परिदृश्य सुस्त हुँदै गएको देखाउँछ। स्टार्टअपमा लगानीकर्ताको घट्दो चासो र फाइनान्सको बढ्दो समस्याबीच यो अवस्था देखिएको हो ।

एएसके प्राइभेट वेल्थका सीईओ र एमडी राजेश सलुजाले दिगो व्यापार मोडेलका कारण स्टार्टअप फर्महरूको मूल्याङ्कन पनि घटेको बताए। यद्यपि सही व्यापार मोडेल भएका कम्पनीहरूले कोषमा कुनै समस्या सामना गरिरहेका छैनन्। 

एएसके प्राइभेट वेल्थका सीईओ र एमडी राजेश सलुजाले दिगो व्यापार मोडेलका कारण स्टार्टअप फर्महरूको मूल्याङ्कन पनि घटेको बताए। यद्यपि सही व्यापार मोडेल भएका कम्पनीहरूले कोषमा कुनै समस्या सामना गरिरहेका छैनन्।

भारतीय स्टार्टअपहरूमा ठूलो सम्भावना छ र आगामी पाँच वर्षमा देशमा कार्यरत युनिकर्नहरूको संख्या २०० पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।  चीनमा एक हजार भन्दा बढी स्टार्टअपहरू छन् र यदि भारतले आर्थिक रूपमा अगाडि बढ्नु हो भने यसमा स्टार्टअप कम्पनीहरूको भूमिका धेरै महत्त्वपूर्ण हुनेछ।

प्रतिवेदनका अनुसार भारतमा २५ करोड डलरभन्दा बढी मूल्याङ्कन भएका स्टार्टअपको कुल संख्या एक वर्ष अघि १२२ को तुलनामा सन् २०२३ मा बढेर १४७ पुग्नेछ। गत वर्ष १८ कम्पनी यस सूचीबाट बाहिरिए पनि ४० नयाँ कम्पनी पनि यसमा परेका छन् । प्रतिवेदनले एक वर्षअघि मुलुकमा कूल ८४ जना युनिकोर्न कम्पनी रहेको तर यो वर्ष ८३ पुगेको खुलासा गरेको छ । सलुजाले यस सूचीमा परेका स्टार्टअपलाई जम्मा रकम ६ प्रतिशतले बढेर १८.८ अर्ब डलर पुगेको बताइन् ।