एजेन्सी । केही राष्ट्रहरूले चिनियाँ जनसङ्ख्यालाई लक्षित गर्दै खास उद्देश्यका साथ हतियार निर्माण गरेको चीनको राज्य सुरक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ । आफ्नो  आधिकारिक वुइच्याट खाता मार्फत सो मन्त्रालयले यस्तो दाबी सार्वजनिक गरेको हो ।

चीनले कुन मुलुकले कहिले यस्तो हतियार कहाँ निर्माण गर्‍यो भन्ने पुरा विवरण भने खुलासा गरेको छैन । तर, आफ्नो जासुसी निकायले यस्तो सूचना सङ्कलन गरेको बताएको छ ।

त्यसो त धेरै पहिले देखी नै चर्चामा रहे पनि यस्तो हतियार विकास हुनसक्ने सम्भावनालाई धेरैले ‘विज्ञान कथा’को अंश भन्दै पत्याएका छैनन् । तर, एक जिम्मेवार मुलुकको आधिकारिक निकायले यस्तो दाबी सार्वजनिक गरेपछि भने  उन्नत डीएनए अनुक्रममणिका, आनुवंशिक डाटा र एआईले ‘जातीय जैविक हतियार’ लाई वास्तविकता बनाउन सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूले नै पनि स्वीकार गरेको साउथ चाइना मंर्निंग पोष्टले आफ्नो समाचारमा उल्लेख गरेको छ।

केही देशहरूले मानव जीनहरूलाई लक्षित गरी घातक हतियारहरूद्वारा आफूलाई "सु-सज्जित" बनाएका छन्, चीनको शीर्ष जासुस एजेन्सीले सोमबार आरोप लगाएको छ । चिनियाँ राज्य निकायले पहिलो पटक सार्वजनिक रूपमा यस्तो खतरा उल्लेख गरेको हो ।

यस्ता हतियारहरूको अस्तित्वलाई मूलधारको वैज्ञानिक समुदायले लामो समयदेखि षड्यन्त्र सिद्धान्तको रूपमा खारेज गरेको छ। गत वर्ष फेब्रुअरीमा एउटा रिपोर्टमा रणनीतिक जोखिम काउन्सिलका अन्वेषकहरूले जैविक हतियारको खतरालाई "अप्रासङ्गिक" भनेको थियो किनभने कुनै पनि देश कोरोना महामारीको प्रभावबाट सुरक्षित नभएको विश्वले हालै देखे/भोगेको छ।

तर, चिनियाँ मन्त्रालयले जुन आरोप लगाएको छ ती देशहरूले सारा संसारका लागि जैविक एजेन्ट इन्जिनियर गरिएको होइन बरु लक्षित जतिको लागि मात्र खतरा हुनेगरी आनुवंशिक हतियारहरूको निर्माण गरिएको हो।

आनुवंशिक हतियारहरू जसलाई जातीय जैव-हतियार पनि भनिन्छ, आनुवंशिक रूपमा इन्जिनियर गरिएका जैविक हतियारहरू हुन् जुन कुनै विशिष्ट जाति वा जातिको सदस्यहरूलाई लक्षित गर्न सक्षम हुन्छन्।

हुन त मानव डीएनए को ९९.९ प्रतिशतसम्म पृथ्वीमा सबै व्यक्तिहरू बीच मिल्छ । तथापि ‘त्यहाँ मुख्य आनुवंशिक भिन्नताहरू छन् जसले कुनै निश्चित जाति वा जातिलाई छुटाउन सक्छ,’ चिनियाँ मन्त्रालयले उल्लेख गरेको छ।

मन्त्रालयका अनुसार यी भिन्नताहरूलाई "पूर्वनिर्धारित जातिलाई मार्न" प्रयोग गर्न सकिन्छ। चीन र रुसले यसअघी नै संयुक्त राष्ट्र सङ्घलाई अमेरिका र उसका सहयोगीहरूको जैविक युद्ध शक्ति जाँच गर्न आग्रह गरेका छन्।

त्यसो त चिनियाँ मन्त्रालय आनुवंशिक रूपमा लक्षित जैविक हतियारहरूको अस्तित्वको आरोप लगाउने पहिलो मुलुक वा निकाय होइन। गएको जुन महिनामा अमेरिकी राष्ट्रपति पदका उम्मेदवार रोबर्ट एफ केनेडी जुनियरले "चिनियाँहरूले जातीय जैव हतियारहरू विकास गरिरहेका छन्" भनी दाबी गरे। साथै उनले अमेरिकाले पनि यस्तो प्रविधिको विकास गरिरहेको बताएका थिए ।

रुसी अधिकारीहरूले गत वर्ष युक्रेनले संयुक्त राज्य अमेरिका द्वारा वित्त पोषित प्रयोगशालाहरूमा जैव हतियारहरू उत्पादन गरेको आरोप लगाएका थिए। केही मिडिया रिपोर्टहरूले यी हतियारहरूलाई जातीय रूपमा लक्षित गर्न सकिने त्यसै बेला दाबी गरेका थिए। 

आनुवंशिक रूपमा इन्जिनियर गरिएको जैविक एजेन्टहरूको अवधारणा कोभिड-१९ महामारीको सुरुमा सार्वजनिक ध्यानमा आयो, जब केही वैज्ञानिकहरूले यो रोग निम्त्याउने भाइरस प्राकृतिक उत्पत्तिको नभएको अनुमान गरे।

जेनेटिक इन्जिनियरिङ कोभिड-१९ महामारीको कारण होइन भन्ने व्यापक रूपमा स्वीकार गरिएको भए पनि यसले विश्वमा यस्तो खतराको सम्भावनालाई उजागर गरेको छ। तर, आनुवंशिक जैविक हतियारको सम्भावित खतराको बारेमा चिन्ता नयाँ होइन। सन् १९९९ मा ब्रिटिस मेडिकल एसोसिएसनले एउटा प्रतिवेदनमा यस्तो हतियारको निर्माण निकट भविष्यमा सम्भव हुने चेतावनी दिएको थियो।

जैविक हतियार महासन्धिमा चीन, रुस र संयुक्त राज्य अमेरिकाले हस्ताक्षर गरेका छन्। यो त्यस्ता हतियारहरूको विकास र प्रयोगलाई निषेध गर्ने उद्देश्यले गरिएको विश्वव्यापी सुरक्षा हो। ग्लोबल च्यालेन्जेस फाउन्डेसनको २०२१ को प्रतिवेदनका अनुसार महासन्धि अन्तर्गतका राज्यहरूले त्यस्ता हतियारहरू सिर्जना गर्नेहरूलाई नष्ट गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। तर जैविक हतियारको परिभाषामा यी मुलुकहरू सहमत नहुनु भनेको देशहरूले ती कमजोरीहरूको फाइदा उठाउन सक्नेछन्।