एजेन्सी । अबको ५–६ वर्षमा विश्व कुन दिशामा जान्छ ? विद्युतीय सवारी, फ्युल वा हाइड्रोजन गाडी‘ टोयोटा किर्लोस्कर मोटरका कन्ट्री हेड विक्रम गुलाटी भन्छन्, भारतले अहिले विद्युतीय सवारीसाधनमा ध्यान केन्द्रित गरिरहेको छ । तर सन् २०३० सम्ममा पेट्रोल–डिजेल सवारी साधनको बिक्री हालको ४० लाखबाट बढ्नेछ । ५६ लाख पुग्ने छ।

सरकारले फ्लेक्स फ्युलसम्बन्धी नीति ल्याउने हो भने भारतमा कार्बन उत्सर्जनमा साँचो क्रान्ति ल्याउन सकिने उनले बताए । उनले टोयोटाको विशुद्ध विद्युतीय गाडी र हाइड्रोजन गाडी कहिले बजारमा ल्याउछ भन्ने कुरा पनि बताए ।

टोयोटाले सन् १९९६ मा पहिलो इलेक्ट्रिक कार ल्याएको थियो । हालसम्म यसले विश्वभर २.२ करोड ईभी बिक्री गरिसकेको छ। यी धेरैजसो इभी हाइब्रिड छन्। २०१४ मा, व्यावसायिक रूपमा पहिलो हाइड्रोजन कार,Mirai प्रस्तुत गर्यौं। आज, दोस्रो पुस्ताको मिराई क्यालिफोर्निया, चीन, मध्य पूर्व र अन्य बजारहरूमा प्रयोग भइरहेको छ। भारतमा पनि यसलाई पाइलट प्रोजेक्ट अन्तर्गत ल्याएका छौंउनले भने ।

यसलाई भारतमा ल्याउनुको उद्देश्य भारतमा पनि हाइड्रोजनको आशाजनक परिदृश्य रहेको थियो। नवीकरणीय उर्जाबाट हाइड्रोजन उत्पादन गर्न सकिन्छ । हामी यसको डाटा उत्पन्न गर्न चाहन्छौं र भारतीय अवस्थाहरूको लागि हाइड्रोजन कारमा के परिवर्तनहरू गर्न आवश्यक छ भनेर हेर्न चाहन्छौं।

टोयोटाले विश्वको पहिलो बीएस ६ कम्प्लायन्ट इलेक्ट्रिफाइड फ्लेक्स फ्युल गाडी पनि सार्वजनिक गरेको छ । यो एक प्रोटोटाइप हो र अविकसित चरणमा छ। यसको अनौठो कुरा यो हो कि यो गाडी हाइब्रिड जस्तै विद्युतीकरण गरिएको छ।  तर १०० प्रतिशत फ्लेक्स इन्धनमा चल्न सक्छ।

स्थानीय बजार अवस्थाहरू विश्वभर भिन्न हुन्छन्। ऊर्जा मिश्रण, ग्राहक छनौट, ग्राहक मूल्य प्रस्ताव, पूर्वाधार तयारी त्यहाँ फरक छ। टोयोटाले छोटो समयमा अधिकतम प्रभाव पार्ने गरी विभिन्न प्रविधिहरू बजारमा ल्याएको छ ।

दुबै प्रविधिहरू वातावरणको लागि राम्रो छन्। यसले यसको उपयोग अनुसार ग्राहकहरूलाई आकर्षित गर्न सक्छ। जस्तै इभी छोटो दूरीको लागि राम्रो छ। यो इन्ट्रा सिटी ट्याक्सी सञ्चालनको लागि राम्रो छ। लगानीको प्रतिफल पनि छिट्टै आउँछ ।

यससँगै अन्तरराज्यीय क्षेत्रमा गुड्ने ट्रक जस्ता ठूला सवारी साधनलाई चार्जिङमा समस्या पर्नेछ । गाडी बारम्बार चार्ज गर्न सजिलो हुनेछैन। गाडीमा धेरै ठूलो ब्याट्री पनि जडान गर्न सकिँदैन। त्यसैले दायरा धेरै हुनेछैन। यस्तो अवस्थामा लामो दूरीको लागि हाइड्रोजन प्रविधि राम्रो हुन्छ ।

दुवै प्रविधिमा विश्वमा काम भइरहेको छ। यो सत्य हो इभीलाई हाइड्रोजनभन्दा बढी चर्चा गरिएको छ। जनताले ३० वर्षदेखि विद्युतीय सवारीसाधन ल्याउने प्रयास गरिरहेका छन् । धेरै उत्पादनहरु पनि आएका छन् । यस्तो अवस्थामा यसबारे थप बहस हुनु स्वभाविक हो ।

तर, अहिले हाइड्रोन पनि उठिरहेको छ । अमेरिका, चीन, युरोपमा रेल, जहाज, ट्रकिङमा यो प्रविधि आउन थालेपछि थप चर्चा हुनेछ । भारत सरकारले १९,००० करोडको हाइड्रोजन मिशन सुरु गरेको छ। 

टोयोटा करिब ३० वर्षदेखि विद्युतीकरणमा लागिरहेको छ । टोयोटाले सन् २०२५(२६ मा विश्वभर १५ लाख विद्युतीय सवारीसाधन बिक्री गर्नेछ। यो संख्या २०३० मा बढेर ३५ लाख पुग्ने छ। यसको अर्थ विश्वभर बिक्री हुने सबै सवारी साधनमध्ये ३५ प्रतिशत विद्युतीय हुनेछन् । २०३० मा ५५ लाख हाइब्रिडहरू हुनेछन्।